Telkin

Ölünün Münker ve Nekir meleklerine karşı vermekle sorumlu olduğu cevaba; imamın telkın yoluyla yardımcı olması demektir.

            Telkın denizde ölmeyen, şehid bulunmayan, akil ve baliğ olan her müslümana telkın verilir.

            Ölü mezara defnedildikten sonra cemaat hemen dağılmaz. Bir deve kesilip paylaşılacak kadar bir zaman mezarın baş ucunda oturur ve Kur’an-ı Kerim’den :

Sûre-i Yasîn, Sure-i Mülk’ü,  Sûre-i İhlâs’ı, Sûre-i Felâk’ı, Sûre-i Nâs’ı, ve Sûre-i Bakara’nın evvelinden beş ayet-i celileyi okur. Veya okuyanları dinler. Sonra da bundan doğacak sevabı, ölü ile bütün Müslümanların ruhuna hediye ederler. Bu müstahsen hareketi müteakip telkın yapılır.

            Telkın’ı yapacak Salih bir kimse veya bu işin vazifelisi olan İmam, kabrin başında  ve yüzü ölünün yüzüne dönük bir şekilde telkını yapar. Şu kadar ki, ölüye yakın ve kıble cihetinde  olması evlâdır.

Şerh-i Nûri’l- İzâh’da : İmam telkını, halk dağıldıktan sonra  verir. Bu hususda şöyle der:

            Said bin Mansur, Semûret bin Habib ve Hakim bin Umey’den yapılan bir rivayette; ölünün kabri düzeltildikten ve oradaki halk ayrılıp gittikten sonra İmâm-ın telkın vermesi müstehabdır. [Haşiyetü’t-Tahavî Sayfa 308 (Bolak- Mısır baskısı, Hicrî : 1318) ]

            Aşağıda görüleceği gibi; ölüler arasında hem cinsiyet farkları ve hem de; isim farkları mevcuttur. Biz, bu durumu göz önüne alıp, izâfî olarak bir iki ismi örnek vereceğiz ve altı kategori için de, değerlendireceğiz. Tâ ki, okuyucularımız tam tatmin edilmiş olsun…

1 – Kendi isimleri ile birlikte annelerinin isimleri bilinen ölüler için :

            a)  Ölü erkek olursa :  

                 (Yâ Ahmed ibn-i Zeynep!)

b) Ölü Kadın olursa  :

    (Ya Hatice bint-i Meryem ! )  

            2 – Annesinin ismi bilindiği

 halde kendi ismi bilinmeyen ölüler için :

            a)  Ölü Erkek olursa  :

                  (Yâ Abdellah ibn-i Zeynep!)

            Not: İsmi bilinmeyen erkeğe  Allah’ın kulu anlamına gelen Abdellah denir.)

b) Ölü kadın olursa  :

   Yâ Emanetullah  binti Zeynep!

              (Not: İsmi bilinmeyen kadına, Allah’ın kulu anlamına gelen Emanetullah denir)  

3 – Kendi isimleri bilindiği halde, annelerinin isimleri bilimeyen ölüler için :

            a) Ölü Erkek olursa :

                Yâ Ahmed ibn-i Havva

            Not: Annelerinin isimleri bilinmeyen erkeklere yer yüzünün ilk kadını olan Havva’ya izafeten bu isim verilir.

            b) Ölü Kadın olursa :

                Yâ Hatice  binti Havva !

            Not :Annelerinin isimleri bilinmeyen kadınlara yer yüzünün ilk kadını olan Hazreti Havva’ya izafeten  bu isim verilir.

4 – Ne kendi isimleri, ne de; annelerinin isimleri bilinmeyen ölüler için :

a) Ölü Erkek olursa :

    Yâ Abdellah ibn-i Havva !

            b)  Ölü Kadın olursa :

                 Yâ Emânetullah binti Havva!

            Telkında ölüye annesinin ismi ile çağrılmasında çeşitli sebepler vardır. Biz onlardan sadece birkaç tanesini zikredeceğiz.

            a) Çocuğu doğuran, büyüten ve üzerinde anne şefkatı ile titreyen bir varlık olduğu için:

            b) Çocuğa sorumluluk çağına kadar  hamilik vazifesi yaptığı için,

            c) Bütün uykularını bu uğurda sarfettiği için,

d) Ticaret, savaş ve mahkumiyet gibi sebepler tahtında baba istemese de evini terk edebilir. Fakat anne, evi beklemek mecburiyetindedir.

            e) Biz, çocuğun babasını zahiren biliriz. Gerçeğini ise anne bilir.